Palestijn al 55 dagen in hongerstaking

(Novum/AP) - JERUZALEM - Een gedetineerde Palestijn is al bijna twee maanden in hongerstaking uit protest tegen het Israëlische militaire rechtsstelsel en het voor onbepaalde tijd vasthouden van gevangenen. Donderdag werd op een speciale hoorzitting het beroep behandeld tegen de beslissing om de Palestijn in hechtenis te houden. De rechter spreekt zich waarschijnlijk pas over een week uit over de zaak.

Khader Adnan (33) heeft al 55 dagen geen voedsel tot zich genomen. Zijn toestand is kritiek en gaat met de dag achteruit. Hij heeft 27 kilo lichaamsgewicht verloren en weegt nog maar zestig kilo. Zijn huid is kleurloos geworden, zijn haar valt uit, hij kan niet meer lopen en ligt geboeid op bed, zeggen zijn advocaten en zijn vrouw Randa. Toch is Israël er veel aan gelegen Adnan in leven te houden, omdat zijn dood van hem een martelaar en Palestijnse held zou maken en het risico van een escalatie van geweld in zich draagt.

Adnan was op de Westelijke Jordaanoever woordvoerder van de radicale beweging Islamitische Jihad. Of hij betrokken was bij aanslagen op Israëliërs is niet bekend, maar de groepering is verantwoordelijk voor tal van aanslagen die aan tientallen mensen het leven hebben gekost. De beweging heeft al laten weten Adnans eventuele dood te zullen wreken, bijvoorbeeld door Israël vanuit de Gazastrook met raketten te bestoken.

Op 17 december werd Adnan in zijn huis in het dorp Arabeh gearresteerd. Kort daarna besloot hij in hongerstaking te gaan. Adnan wordt vastgehouden onder het beleid van 'administratieve detentie', wat inhoudt dat Israël potentiële strijders zonder aanklacht kan vasthouden. Geheime informatie die tegen hen gebruikt kan worden, wordt niet met hun advocaten gedeeld. Waar Adnan van verdacht wordt, is dan ook niet bekend.

Israëlische rechtbanken kunnen gevangenen detenties tot zes maanden opleggen en deze keer op keer verlengen. Sommige verdachten zitten al drie jaar vast zonder dat er ooit een formele aanklacht tegen hen is ingediend, zeggen mensenrechtengroepen. Israël verdedigt deze praktijk door te wijzen naar zijn Palestijnse informanten. Die zouden in gevaar komen als door hen vergaard belastend materiaal wordt vrijgegeven. Critici daarentegen wijzen op het gevaar van misstanden, omdat het systeem niet transparant is.

Het Israëlische militaire rechtsstelsel ligt de laatste tijd vanuit verschillende hoeken onder vuur. De film The Law in These Parts, van filmmaker Raanan Alexandrowicz, is dit jaar op het Sundance Film Festival in Utah uitgeroepen tot beste internationale documentaire.

In de documentaire wordt het Israëlische rechtsstelsel onder de loep genomen. Het systeem wordt voorgesteld als middel om de behandeling van de Palestijnen te rechtvaardigen. Uit interviews met voormalige militaire rechters komt naar voren dat de rechters zich gesteld zien voor het probleem om de zaken van verdachten, die beschouwd moeten worden als hun vijanden, als onafhankelijke rechters te behandelen.

Toch vormen administratieve gedetineerden maar een fractie van de naar schatting 4200 Palestijnen die in Israël worden vastgehouden. Zij zitten om breed uiteenlopende redenen vast, van het gooien van stenen tot het vermoorden van Israëlische burgers. De Palestijnen gaan vaak voorbij aan de misdaden en beschouwen de gevangenen als vrijheidsstrijders die het gevecht zijn aangegaan met de bezetter.

De zaak van Adnan kan dan ook op brede steun rekenen in de Palestijnse gemeenschap. De afgelopen dagen zijn op de Westoever en in de Gazastrook diverse kleine betogingen voor hem gehouden. Op Twitter en Facebook houden mensen elkaar van de ontwikkelingen op de hoogte.

Adnan zegt dat zijn gevangenneming en de gebeurtenissen die daar aan vooraf gingen hem van zijn waardigheid hebben beroofd. "Mijn echtgenoot vertelt me: 'Ik staak tegen de vernedering'", zei zijn vrouw Randa Adnan. "Zijn wil is sterk, ook al lijkt hij nu op een man die het leven de rug heeft toegekeerd."

Adnan beweert dat Israëlische soldaten seksuele toespelingen hebben gemaakt tegen zijn vrouw en zijn geloof hebben bespot. Ook zou hij tijdens verhoren door Israëlische agenten zijn geslagen, op pijnlijke wijze aan een stoel zijn vastgebonden, aan zijn baard zijn getrokken en modder in zijn gezicht gesmeerd hebben gekregen. De aantijgingen worden door de Israëlische autoriteiten bevestigd noch ontkend.

Momenteel ligt de Palestijn onder bewaking in een ziekenhuis. Volgens een Israëlische bron heeft Adnan er woensdag mee ingestemd om via een infuus vloeistof toegediend te krijgen, maar zijn advocaat en familieleden ontkennen dat. Adnan staat alleen toe dat artsen van een Israëlische rechtengroep en het Rode Kruis hem behandelen.

Sundance Film Festival (dossiers)