Nieuwe wet staatsgeheimen Zuid-Afrika aangenomen

(Novum/AP) - JOHANNESBURG - Het Zuid-Afrikaanse parlement heeft dinsdag met overweldigende meerderheid een wetsvoorstel aangenomen dat het openbaar maken van staatsgeheimen verbiedt. De uitslag van de stemming in het door het ANC gedomineerde parlement was 229 tegen 107.

Journalisten, schrijvers, kerkelijke groepen, ijveraars voor vrijheid van meningsuiting, ondernemers en anderen hebben de afgelopen maanden tevergeefs tegen het wetsvoorstel gelobbyd. Onder de tegenstanders waren schrijfster Nadine Gordimer en anti-apartheidsveteraan Desmond Tutu. De laatste sprak maandag in een laatste oproep aan het parlement van een 'beledigende' poging de democratie in Zuid-Afrika uit te hollen.

Het ANC stelde dat bestaande wetten over staatsgeheimen nog stammen uit het apartheidstijdperk en aangepast moesten worden.

De voorgestelde nieuwe wet zegt dat 'informatie die voor iedereen toegankelijk is, de basis vormt van een transparante, open en democratische samenleving'. Geheimhouding is in sommige gevallen echter noodzakelijk, om 'levens te redden, de vrijheid en veiligheid van personen te versterken en beschermen, misdadigers voor de rechter te brengen, de nationale veiligheid te beschermen en effectief te besturen en diplomatie te bedrijven'. Het onthullen van staatsgeheimen wordt een misdrijf, maar ook het achterhouden van informatie om misdragingen of incompetentie te verhullen, of louter om te voorkomen dat iemand te kijk wordt gezet.

Het oorspronkelijke voorstel om verplichte gevangenisstraffen te zetten op het bezitten en openbaar maken van geheimen is geschrapt, ofschoon journalisten en anderen nog wel gevangen kunnen worden gezet als zij informatie publiceren die de autoriteiten geheim willen houden. Het ANC stemde er ook mee in alleen staatsveiligheidsdiensten te laten bepalen wat geheim is, met de mogelijkheid tegen zulke geheimhoudingsbesluiten beroep aan te tekenen. Critici zijn blij met deze aanpassingen, maar willen ook dat iemand die toch geheimen onthult een beroep moet kunnen doen op het algemeen belang.

De betrekkingen tussen het ANC en de media zijn al langer stroef. De wet op de staatsgeheimen staat los van een voorstel van het ANC om een tuchtraad voor de journalistiek in te stellen. Vorige week schreef de vooraanstaande krant Mail & Guardian geen details over corruptieaantijgingen tegen de nieuwe presidentiële woordvoerder Mac Maharaj te mogen melden. Maharaj liet daarop weten de politie te hebben verzocht de berichtgeving van de krant te onderzoeken.